Kodeks etyki zawodowej
WSTĘP
Poniższy kodeks ma na celu regulację etyki zawodowej członków Instytutu Lingwistów (CIOL – Chartered Institute of Linguists), Dyplomowanych Lingwistów, którzy należą do CIOL lub innych organizacji, a także osób zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Tłumaczy Ustnych Sektora Publicznego (NRPSI - National Register of Public Service Interpreters).
Kodeks zacznie obowiązywać w następujących terminach:
• Dyplomowani Lingwiści, członkowie CIOL i/lub Instytutu Tłumaczenia Pisemnego i Ustnego (ITI - Institute of Translation and Interpreting) i/lub Międzynarodowego Stowarzyszenia Tłumaczy Konferencyjnych (AIIC - Association Internationale d’Interprètes de Conférence) – kodeks zaczyna obowiązywać w dniu 19-go listopada 2007 r.
• Członkowie CIOL, niebędący Dyplomowanymi Lingwistami – kodeks zaczyna obowiązywać w dniu 1-go stycznia 2008 r.
• Osoby zarejestrowane w NRPSI – kodeks zaczyna obowiązywać w dniu 1-go stycznia 2008 r.
Kodeks pozostanie w mocy do momentu wprowadzenia zmian lub unieważnienia go przez radę. Informacja o zmianie zostanie przekazana w formie komunikatu na stronie internetowej CIOL oraz w innych właściwych formach. Zwykle zmiany zaczynają obowiązywać trzy miesiące po zatwierdzeniu ich przez radę.
Na mocy postanowienia rady CIOL z dnia 17-go listopada 2007 r.
1.0 Definicje
1.1 Skrót “CIOL” oznacza Instytut Lingwistów.
1.2 Skrót “ITI” oznacza Instytut Tłumaczenia Pisemnego i Ustnego.
1.3 Skrót “AIIC” oznacza Międzynarodowe Stowarzyszenie Tłumaczy Konferencyjnych.
1.4 Skrót “NRPSI” oznacza Krajowy Rejestr Tłumaczy Ustnych Sektora Publicznego.
1.5 Termin “Praktyk” oznacza osobę uwzględnioną w którejkolwiek kategorii w podpunkcie 2.1, która pracuje zawodowo.
1.6 Termin “Mocodawca” oznacza osobę lub ciało, od której/-ego Praktyk akceptuje pracę.
1.7 Termin “praca” oznacza aktywność zawodową w charakterze lingwisty (co obejmuje tłumaczenie pisemne, ustne {włącznie z tłumaczeniem na odległość}, nauczanie, opracowywanie napisów do filmów, podkładanie głosu, redagowanie, weryfikację, korektę, adaptację, posługiwanie się językami obcymi podczas prowadzenia działalności gospodarczej oraz wszelką inną aktywność zawodową, która wymaga zastosowania umiejętności językowych lub rezultat takiej aktywności, na przykład przetłumaczony tekst. Ostateczna interpretacja terminu zależy od kontekstu.
1.8 Termin “Kodeks” oznacza niniejszy kodeks etyki zawodowej lub kodeks w czasie obowiązywania.
1.9 Termin “Tłumacz ustny sektora publicznego” oznacza tłumacza ustnego, który świadczy usługi w kontekście sektora publicznego, np. dla prawników, służby zdrowia i jednostek związanych z samorządem, tj. organizacje mieszkaniowe, oświata, opieka społeczna i służby związane ze zdrowiem środowiskowym.
2.0 Założenia ramowe
2.1 Kodeks obowiązuje:
• członków Instytutu Lingwistów oraz
• Dyplomowanych Lingwistów, których nazwiska widnieją w Rejestrze Dyplomowanych Lingwistów (Register of Chartered Linguists), prowadzonym przez CIOL; do tej kategorii zaliczają się osoby, które są członkami CIOL, i/lub ITI i/lub AIIC; oraz
• osoby zarejestrowane w NRPSI, prowadzonym przez CIOL, w zakresie ich obowiązków, powinności oraz norm postępowania wynikających z faktu członkowstwa w CIOL, posiadania tytułu Dyplomowanego Lingwisty i/lub faktu rejestracji w NRPSI, jak dotyczy.
2.2 Kodeks określa standardy etyki zawodowej, których należy przestrzegać w celu:
• zachowania integralności profesji, oraz
• udzielenia odbiorcom usług językowych oraz opinii publicznej, jako całości, gwarancji stosowania się do nich.
2.3 Odnośnie domniemanych przypadków naruszenia kodeksu zastosowanie mają właściwe procedury dyscyplinarne. Jednakże nie oznacza to, że procedury dyscyplinarne będą miały zastosowanie wobec każdego domniemanego odstępstwa popełnionego przez Praktyka.
2.4 Kodeks uzupełnia Przewodnik Właściwej Praktyki (A Guide to Good Practice) oraz wytyczne odnośnie pracy w wyspecjalizowanych obszarach zawodowych (np. tłumaczenie konferencyjne), publikowane od czasu do czasu przez CIOL, ITI lub AIIC.
3.0 Reguły nadrzędne
3.1 Praktycy, świadomi swojej odpowiedzialności wobec społeczeństwa, klientów, kolegów oraz organizacji zawodowych, których są członkami lub w których są zarejestrowani, powinni zawsze zachowywać się w sposób prawy i zgodny z wysokimi standardami, jakich oczekuje się od przedstawicieli omawianego zawodu.
3.2 Praktycy powinni cieszyć się nieposzlakowaną opinią i nie powinni narażać statusu Dyplomowanego Lingwisty, organizacji wymienionych w punkcie 2.1 lub zawodu pojmowanego w szerokim sensie na kompromitację poprzez zachowanie odbiegające od wysokich standardów, wymaganych od profesjonalistów.
3.3 Praktycy, którzy popełnili wykroczenie karne, mogą zostać uznani winnymi naruszenia zasady wymienionej w punkcie 3.2. Praktycy mają obowiązek poinformować CIOL i/lub NRPSI o wszelkich niezatartych wyrokach skazujących za przestępstwo (zgodnie z ustawą o resocjalizacji przestępców z 1974 r. {Rehabilitation of Offenders Act 1974}), stosownie do członkowstwa i/lub rejestracji. Dyplomowani Lingwiści, niezależnie od tego, do których organizacji należą, mają obowiązek zgłosić kwestie poruszone w niniejszym punkcie do CIOL. Właściwe organizacje zadecydują, zgodnie ze stosownymi procedurami dyscyplinarnymi oraz uwzględniając wszelkie okoliczności, jakie działanie (jeśli jakiekolwiek) należy podjąć.
3.4 Praktycy nie powinni świadomie lub nierozważnie zachowywać się w sposób naruszający reputację zawodu lingwisty, CIOL lub jego członków jako całości, statusu Dyplomowanego Lingwisty, NRPSI lub osób zarejestrowanych w NRPSI lub urzędników stosownych organizacji. Niniejszy zapis nie wyklucza lub nie zabrania zgodnego z prawem korzystania z wolności słowa i uczestniczenia w debacie.
3.5 Poza wypełnianiem możliwych do określenia obowiązków zawodowych lub działaniem wyraźnie w publicznym interesie, Praktycy nie powinni świadomie i celowo zachowywać się w sposób, który może naruszyć reputację członka CIOL, Dyplomowanego Lingwisty, osoby zarejestrowanej w NRPSI lub urzędnika stosownych organizacji. Niniejszy zapis nie wyklucza lub nie zabrania zgodnego z prawem korzystania z wolności słowa i uczestniczenia w debacie.
3.6 Praktycy nie powinni akceptować lub wykonywać pracy, która w ich przekonaniu może narażać na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej z tytułu działalności przestępczej, odpowiedzialności cywilnej lub pracy, która stanowi naruszenie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (Universal Declaration of Human Rights) Organizacji Narodów Zjednoczonych.
3.7 Praktycy nie powinni akceptować wszelkiej pracy, która w sposób bezpośredni lub pośredni narusza Kodeks oraz nie powinni świadomie podejmować wszelkich działań, które naruszają Kodeks, nawet jeśli Mocodawca zwróci się z taką prośbą lub udzieli stosownych instrukcji.
3.8 Praktycy powinni akceptować wyłącznie taką pracę, którą czują się kompetentni wykonać zgodnie z wymogami klienta, zarówno pod względem wiedzy lingwistycznej oraz wiedzy specjalistycznej lub umiejętności. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy Praktyk zleci daną pracę podwykonawcy, zgodnie z zapisem 4.6, lub zostanie poinformowany, że dana praca będzie sprawdzana przez osobę wystarczająco kompetentną, by zagwarantować, że spełnia ona wymogi określone w niniejszym Kodeksie.
3.9 Zakres kompetencji wymaganej, by wykonać dane zlecenie obejmuje: posługiwanie się określonymi językami w stopniu wystarczająco zaawansowanym i idiomatycznym, włącznie ze znajomością dialektów i innych różnic lingwistycznych, które wchodzą w zakres danego zlecenia; konkretne, niezbędne umiejętności specjalistyczne oraz, w stosownych przypadkach, właściwy poziom zrozumienia danych kultur i rzeczywistości politycznej w określonym kraju/-ach.
3.10 Praktycy powinni informować o wszelkim potencjalnym konflikcie interesów lub innym czynniku, który sprawia, że przyjęcie danego zlecenia jest niestosowne w określonej sytuacji.
3.11 Zgodnie z zapisem 3.13, Praktycy powinni traktować wszelkie informacje uzyskane w toku pracy w sposób poufny. Praktycy nie powinni ujawniać uzyskanych informacji wszelkim stronom trzecim, poza przypadkami, gdy Mocodawca wyda określone instrukcje i pod warunkiem, że ujawnienie danych informacji nie narusza prawa lub swobód któregokolwiek z zainteresowanych. Do takich informacji zalicza się np. określone praktyki zawodowe, listy klientów, tajemnice handlowe oraz procesy wytwórcze i technologiczne.
3.12 Praktycy powinni zawsze zachowywać się w sposób bezstronny i stronić od zachowań, które mogą prowadzić do wystąpienia uprzedzeń lub określonych preferencji ze względu na przekonania, płeć, wiek, orientację seksualną, niepełnosprawność lub na tle religijnym, rasowym czy politycznym, w stopniu większym niż niezbędne dla wykonania wiernego tłumaczenia pisemnego, ustnego lub innej formy przekazania znaczenia.
3.13 Praktycy powinni zawsze przestrzegać zasad poufności i nie powinni podejmować prób wykorzystania informacji uzyskanych w toku lub w rezultacie ich pracy. Obowiązek zachowania poufności nie wygasa po wykonaniu danego zlecenia i pozostaje w mocy, w stosownych przypadkach, po wygaśnięciu członkowstwa lub rejestracji, jak określono w punkcie 2.1.
3.14 Obowiązek zachowania poufności wygasa, gdy przepisy prawa wymagają ujawnienia danych informacji.
3.15 Z wyjątkiem sytuacji opisanych w punkcie 5.7, Praktycy ponoszą wyłączną odpowiedzialność za pracę wykonaną osobiście, przekazaną innej osobie lub podwykonawcy.
4.0 Zobowiązania wobec Mocodawców
4.1 Praktycy powinni zawsze dążyć do tego, by ich praca spełniała najwyższe standardy jakości oraz powinni informować Mocodawcę o wszelkich czynnikach, które mogą mieć wpływ na standard wykonywanej pracy.
4.2 Praktycy mają obowiązek (patrz: punkt 3.12 powyżej) zachowywać bezstronność podczas wykonywania wszelkiej zleconej pracy oraz powinni niezwłocznie informować Mocodawcę o wszelkich czynnikach, które mogą mieć negatywny wpływ na możliwość pozostania bezstronnym. Niniejszy zapis uwzględnia sytuacje, gdy Praktyk może posiadać jakikolwiek interes finansowy lub inny w wykonaniu zleconej pracy.
4.3 Praktycy mają obowiązek (patrz: punkt 3.13 powyżej) zachowywać pełną poufność podczas wykonywania zleconej im pracy i powinni dokładać wszelkich starań, by zagwarantować, że inne osoby, tj. osoby sprawdzające pisownię, korektorzy, redaktorzy lub wszelkie inne osoby zatrudniane przez Praktyka na stałe lub na podstawie umowy zlecenia lub osoby, którym Praktyk przekazuje dane zlecenie lub zatrudnia w charakterze podwykonawców również przestrzegały zasad pełnej poufności.
4.4 Praktycy powinni dokonywać wszelkich niezbędnych konsultacji (np. odnośnie trudności językowych lub terminologicznych) przy zachowaniu zasad poufności.
4.5 Praktycy nie powinni zlecać pracy podwykonawcom bez uprzedniej zgody Mocodawcy.
4.6 Praktycy mogą zlecać pracę podwykonawcom lub przekazywać ją innym osobom wyłącznie, gdy mają uzasadniony powód wierzyć, że dana osoba posiada niezbędne kompetencje i podlega niniejszemu Kodeksowi lub innemu kodeksowi etyki zawodowej porównywalnej rangi.
4.7 Praktycy powinni dążyć do tego, by wykonać pracę w uzgodnionym terminie oraz zgodnie z innymi ustalonymi warunkami. Jeśli termin ukończenia pracy lub warunki jej wykonania muszą ulec zmianie, należy poinformować Mocodawcę z odpowiednim wyprzedzeniem.
4.8 Praktycy nie powinni, poza wyjątkowymi sytuacjami, wycofywać się lub zaniechiwać ukończenia przyjętej pracy, bez poinformowania Mocodawcy z odpowiednim wyprzedzeniem.
ZAŁĄCZNIK I – Tłumaczenie pisemne
5.1 Zgodnie z przepisami zawartymi w punkcie 3.8 powyżej, Praktycy, którzy wykonują tłumaczenia pisemne powinni podejmować się wyłącznie tej pracy, którą czują się zdolni wykonać z punktu widzenia posiadanych kompetencji lingwistycznych i stosownego przygotowania specjalistycznego lub pracy, która zostanie następnie sprawdzona przez osobę o odpowiedniej wiedzy lub kompetencjach.
5.2 Poza sytuacją opisaną w punkcie 5.3, Praktycy powinni podejmować się pracy wyłącznie w tym języku/-ach, odnośnie którego/-ych są zarejestrowani w stosownej organizacji lub organizacjach wymienionych w punkcie 2.1. Ponadto, Praktycy powinni tłumaczyć docelowo wyłącznie na język, którym zwykle się posługują.
5.3 Niezależnie od przepisów zawartych w punkcie 5.2, jeśli Mocodawca zwróci się do Praktyka z prośbą o tłumaczenie pisemne z języka, w którym Praktyk jest kompetentny na wymaganym poziomie, lecz odnośnie którego nie jest zarejestrowany jak wskazuje punkt 5.2 lub jeśli Mocodawca poprosi Praktyka o tłumaczenie pisemne z języka, którym Praktyk zwykle się posługuje (co może się zdarzyć, jeśli Mocodawca jest przekonany, że tłumacz, dla którego język źródłowy jest językiem ojczystym lepiej zrozumie dany tekst), Praktyk może podjąć się zlecenia, pod warunkiem, że wytyczne zawarte w punkcie 5.1 zostały spełnione i Mocodawca został poinformowany o potencjalnych negatywnych konsekwencjach wynikających z odstąpienia od zasady wyrażonej w punkcie 5.2.
5.4 Praktycy powinni dołożyć wszelkich starań, by wiernie tłumaczyć tekst źródłowy. Niniejsza zasada odnosi się zarówno do znaczenia i rejestru, z wyjątkiem sytuacji, gdy Mocodawca zwraca się z konkretną prośbą o tłumaczenie dosłowne lub streszczenie.
5.5 Praktycy powinni dołożyć wszelkich starań, by za pośrednictwem właściwych środków zwrócić uwagę Mocodawcy na wszelkie elementy w tekście źródłowym, które będzie konieczne uwzględnić podczas wykonywania tłumaczenia, tj. dwuznaczności, błędy rzeczowe, błędy lingwistyczne, niedokładna terminologia lub język, które w ocenie Praktyka cechują się uprzedzeniem z punktu widzenia ogólnie przyjętych norm odnośnie zapobiegania dyskryminacji.
5.6 Praktycy nie powinni kontaktować się bezpośrednio z klientem lub klientami Mocodawcy, bez jego wyraźnej zgody.
5.7 Jeśli Praktyk zauważy na którymkolwiek etapie, że ostateczna wersja jego tłumaczenia pisemnego została zmieniona bez jego zgody, Praktyk powinien poinformować wszystkich zainteresowanych, że nie ponosi już odpowiedzialności za tekst, zgodnie z punktem 3.15.
ZAŁĄCZNIK II – Tłumacze ustni
6.1 Praktycy, którzy pracują w charakterze tłumaczy ustnych powinni wykonywać wyłącznie te zlecenia, które mieszczą się w zakresie posiadanych kompetencji lingwistycznych i stosownego przygotowania specjalistycznego.
6.2 Poza wyjątkowymi przypadkami, Praktycy powinni tłumaczyć ustnie wyłącznie ten język/-i, odnośnie którego/-ych są zarejestrowani w CIOL, ITI, AIIC lub NRPSI.
6.3 Niezależnie od przepisów zawartych w punkcie 6.2, jeśli Mocodawca zwróci się do Praktyka z prośbą o tłumaczenie ustne pomiędzy językami, w których Praktyk jest kompetentny na wymaganym poziomie, lecz odnośnie których nie jest zarejestrowany jak wskazuje punkt 6.2, Praktyk może podjąć się zlecenia, pod warunkiem, że wytyczne zawarte w punkcie 6.1 zostały spełnione i Mocodawca został poinformowany o potencjalnych negatywnych konsekwencjach wynikających z odstąpienia od zasady wyrażonej w punkcie 6.2.
6.4 Praktycy powinni autentycznie i wiernie tłumaczyć ustnie wypowiadane kwestie, bez dodawania, pomijania lub zmieniania czegokolwiek; w wyjątkowych sytuacjach, jeśli Praktyk otrzyma taką prośbę, można dokonać streszczenia.
6.5 Praktycy powinni dołożyć starań, by rozumieć procedury wynikające z kontekstu zawodowego, w którym pracują, włącznie z wszelką specjalistyczną terminologią.
6.6 Jeśli Praktyk nie posiada wystarczającej wiedzy, by satysfakcjonująco wykonać dane zlecenie, powinien poinformować wszystkich zainteresowanych i wycofać się.
6.7 Praktycy powinni informować o wszelkich trudnościach związanych z napotkanymi dialektami lub techniczną terminologią i, jeśli nie jest możliwe skutecznie im zapobiec, wycofać się z realizacji danego zlecenia.
6.8 Praktycy powinni przestrzegać wszelkich szczególnych reguł i protokołów związanych z tłumaczeniem ustnym w kontekście zawodowym dotyczącym danego zlecenia.
6.9 Praktycy, którzy pracują w charakterze tłumaczy ustnych sektora publicznego (Public Service Interpreters) lub tłumaczy konferencyjnych (Conference Interpreters) lub w innych kontekstach, gdzie istnieje bezwzględna konieczność zachowania neutralności pomiędzy stronami, nie powinni włączać się do dyskusji, udzielać porad, wyrażać opinii lub okazywać reakcji którejkolwiek ze stron w stopniu wykraczającym poza obowiązki Praktyka pełniącego funkcję tłumacza ustnego; Praktycy, którzy pracują w innym kontekście zawodowym mogą udzielać dodatkowych informacji lub wyjaśnień, jeśli zostaną o to poproszeni i za zgodą wszystkich zainteresowanych, pod warunkiem, że dodatkowe informacje lub wyjaśnienia nie naruszają zasad wyrażonych w punkcie 6.4.
6.10 Praktycy powinni, w miarę możliwości z wyprzedzeniem, upewnić się, że spełnione zostaną niezbędne warunki, aby tłumaczenie ustne było efektywne (np. usytuowanie tłumacza w takim miejscu, by mógł dobrze widzieć oraz by można było go dobrze słyszeć; zapewnienie właściwych przerw itp.). Jeśli uzyskanie takiej gwarancji jest niemożliwe, tłumacz ustny powinien poinformować zainteresowanych oraz, jeśli niedobór może znacznie obniżyć efektywność tłumaczenia, powinien wycofać się z realizacji danego zlecenia.
6.11 Jeśli Praktyk wycofa się z realizacji zlecenia w okolicznościach opisanych w powyższych punktach, a dane zlecenie otrzymał od Mocodawcy, Praktyk powinien niezwłocznie poinformować Mocodawcę o wycofaniu się z realizacji zlecenia i jego powodach, na piśmie.
6.12 Praktycy nie powinni przerywać, zatrzymywać się lub interweniować, z wyjątkiem następujących sytuacji:
6.12.1 by poprosić o wyjaśnienie;
6.12.2 by wyjaśnić, że jedna ze stron mogła nie zrozumieć pewnej kwestii, podczas, gdy druga ze stron w opinii tłumacza zakłada, że dana kwestia została zrozumiana;
6.12.3 by uczulić strony odnośnie możliwego nieporozumienia ze względu na niezrozumiałą sugestię lub odniesienie do innej kultury; lub
6.12.4 by zasygnalizować istnienie warunku lub czynnika, który może mieć negatywny wpływ na tłumaczenie ustne (np. niewłaściwe usytuowanie, słaba widoczność lub słyszalność, niewłaściwe przerwy itp.).
6.13 Praktycy nie powinni przekazywać pracy lub akceptować pracy przekazanej od innych osób, bez pełnej i świadomej zgody Mocodawcy; w miarę możliwości zgoda powinna być na piśmie.
ZAŁĄCZNIK III – Tłumacze ustni sektora publicznego
7.1 Poza stosowaniem się do zasad wymienionych powyżej, Praktycy, którzy pracują w charakterze tłumaczy ustnych sektora publicznego powinni:
7.1.1 wykonując pracę w obrębie systemu prawnego, niezwłocznie poinformować Mocodawcę o wszelkim zaangażowaniu w tą samą sprawę w przeszłości;
7.1.2 poinformować niezwłocznie, jeśli Praktyk zna rozmówcę lub członków jego najbliższej rodziny lub są to jego krewni;
7.1.3 skierować Mocodawcę lub jego klientów, jeśli dotyczy, ponownie do NRPSI, jeśli Praktyk nie może zaangażować się w daną sprawę, przyjąć danego zlecenia lub wywiązać się ze zobowiązań; Praktyk powinien poinformować Mocodawcę bezpośrednio lub za pośrednictwem klienta; w miarę możliwości, informacji należy udzielić na piśmie;
7.1.4 nie akceptować jakiejkolwiek innej formy zachęty lub nagrody, w gotówce lub innej postaci, za pracę w charakterze tłumacza ustnego, poza wynagrodzeniem od Mocodawcy.
ZAŁĄCZNIK IV – Nauczyciele, szkoleniowcy i wykładowcy
8.1 Kodeks obowiązuje Praktyków, którzy pracują jako zawodowi lingwiści w charakterze nauczycieli, szkoleniowców i wykładowców, zarówno pod względem przepisów ogólnych oraz, jeśli dotyczą, zaleceń dla Praktyków wykonujących tłumaczenia pisemne i ustne.
8.2 Ponadto, oczekuje się, że Praktycy będą przestrzegać kodeksów etyki zawodowej i właściwej praktyki, którym podlegają w danej dziedzinie pracy dydaktycznej.
ZAŁĄCZNIK V – Praktycy działający w biznesie, zawodach specjalistycznych i rządzie
9.1 Kodeks obowiązuje Praktyków, którzy pracują jako zawodowi lingwiści działając w biznesie, zawodach specjalistycznych i rządzie, zarówno pod względem przepisów ogólnych oraz, jeśli dotyczą, zaleceń dla Praktyków wykonujących tłumaczenia pisemne i ustne.
9.2 Ponadto, oczekuje się, że Praktycy będą przestrzegać kodeksów etyki zawodowej i właściwej praktyki, którym podlegają w danej dziedzinie swojej pracy.
Na mocy postanowienia rady CIOL z dnia 17-go listopada 2007 r.
Copyright © 2016 Skopos24